Studiereis Zimbabwe

zimbabve-01

Het andere Zimbabwe

Speciaal voor geografen en geografisch geïnteresseerden organiseert het Nederlandse Topo Travel samen met het Zimbabwaanse Nyati Travel een studiereis naar Zimbabwe. De 17-daagse reis vindt plaats onder inhoudelijke auspiciën van het KNAG (Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap) en zal in de meivakantie plaatsvinden van 22 april t/m 7 mei 2016.

Deze reis wordt in 2017 in de zomervakantie opnieuw aangeboden!!

Hoewel Zimbabwe veel moois en interessants te bieden heeft, zijn er nauwelijks  touroperators die reizen naar dit land aanbieden. Na de geweldadige landbezettingen in het begin van deze eeuw  en de daarmee gepaard gaande politieke onrust, schrapten zij Zimbabwe als reisbestemming. Het door twee Nederlandse ex-leraren opgezette en in Zimbabwe gevestigde Nyati Travel (www.nyati-travel.com) is al die tijd vrijwel als enige actief gebleven in dit land en heeft alle stormen doorstaan. Als geen ander kennen zij het land en organiseren zij reizen met eigen bussen, chauffeurs en reisleiders. Onlangs maakte het BNN-reisprogramma 3OpReis nog gebruik van hun kennis en diensten (http://3opreis.bnn.nl/bestemming/harare). Het land is een veilige reisbestemming en niet aangetast door massatoerisme.

Reisleider André Bongers werkte als aardrijkskundeleraar  in Nederland, Tanzania en Zimbabwe, tot hij in 1991 begon met Nyati Travel. Het reisbureau wilde naast het Zimbabwe dat de grote touroperators lieten zien (Victoria Falls en nationale parken) ook ‘het andere Zimbabwe’ van de communal lands tonen. Bongers woont en werkt sinds 1986 in Zimbabwe en kent het land als zijn broekzak. Hij organiseert de reis samen met Henk Donkers (werkzaam bij de sectie Geografie, planologie en milieu, Radboud Universiteit Nijmegen) die het Nederlandse geografenwereldje goed kent, Zimbabwe twee keer eerder bezocht (o.a. voor artikelen in NRC Handelsblad) en ontwikkelingen op de voet is blijven volgen door frequente contacten met André Bongers.

zimbabve-02
Matopos National Park

Globale programma

In de reis die we hebben samengesteld laten we u natuurlijk ook genieten van de toeristische highlights zoals de Victoria-watervallen, nationale parken als Hwange, Matopos en Vumba en de Zimbabwe Ruins. We zullen die zoveel mogelijk in een sociaal- of fysisch-geografisch perspectief plaatsen. Daarnaast zullen we u kennis laten maken met ‘het andere Zimbabwe’, met de mensen die in dorpen op het platteland wonen en werken, zowel in de marginale  communal lands als in de oude en nieuwe resettlementareas die tot de onafhankelijkheid in 1980, maar vooral tot de landbezettingen na 2000 in handen waren van een klein aantal blanke boeren. We zullen overigens ook een boerderij bezoeken die nog steeds in handen is van een blanke boer. De ‘landkwestie’, die internationaal veel (eenzijdige) aandacht trok, is hiermee een centraal thema in deze studiereis. Daarnaast zal er ook aandacht zijn voor problemen en ontwikkelingen in steden als Harare, Mutare en Bulawayo, de mijnbouwsector, de grootschalige verbouw van suikerriet voor biobrandstoffen, de invloed van de hiv/aids-epidemie en de emigratie (diaspora van Zimbabwanen).

zimbabve-03

Globale route: Harare >Mutare>Masvingo>Bulawayo>Hwange> Victoria Falls

Reistechnische informatie

  • De reis vindt plaats van vrijdag 22 april t/m zaterdag 7 mei 2016
  • De reis gaat door bij 12 aanmeldingen en er kunnen maximaal 17 personen mee.
  • U kunt zich tot 15 januari 2016 via topotravel.nl/aanmelden . Op 1 februari hoort u of de reis doorgaat.
  • De richtprijs is 3.450 euro voor leden van het KNAG; niet-KNAG-leden betalen 100 euro extra. De prijs is vastgesteld op basis van 2-persoonskamers, 16 deelnemers en de huidige koers van de US-dollar (Zimbabwe heeft de Zimbabwaanse dollar als munteenheid vervangen door de Amerikaanse). De prijs is dus afhankelijk van het aantal deelnemers en de dollarkoers, en zal daarop worden aangepast. Op 1 febr. hoort u de definitieve prijs. Voor een 1-persoonskamer geldt een toeslag van 375 euro. Per overnachtingslocatie is aangegeven of er sprake is van volledig pension (full board), avondeten of bed &breakfast.
  • De reis vindt plaats onder de garantieregeling van Nyati Travel >http://www.satsa.com/bonding-2/
  • De reisleiding is in handen vaan André Bongers van Nyati Travel (andre@nyati.co.zw) en Henk Donkers van de Radboud Universiteit (donkers@fm.ru.nl).
  • Alle verplaatsingen vinden plaats met een eigen bus.
    zimbabve-04
    Eigen bus Nyati Travel

Programma van dag tot dag

Vrijdag 22 april

Deelnemers reizen op eigen gelegenheid naar Frankfurt. Om 21.35 uur vliegen we met een nachtvlucht van Ethiopian Airways via Addis Abeba naar Harare.

Zaterdag 23 april

Rond 14.30 uur komen we aan in Harare, dat geen tijdsverschil kent met Nederland. We maken een city tour door de stad (Central Business District, high en low densityareas als Borrowdale en Mbare) en brengen – indien er op die dag gehandeld wordt - een bezoek aan de Boka TabaccoFloorsAuction, de tabaksbeurs. We overnachten in de CrestaLodge (http://www.crestalodgeharare.com/) op basis van bed &breakfast.

zimbabve-05
zimbabve-06

Tabaksbeurs en Central Business District (CBD) Harare

Zondag 24 april

’s Ochtends bezoeken we Lake Chivhero. De meer gegoede Zimbabwaanse families gaan ’s zondags naar dit meer en het omliggende park. Ook sommige van de talrijke evangelische kerken houden hier diensten in de open lucht. Het meer is het belangrijkste drinkwaterreservoir voor de stad Harare en een aanleiding om aandacht te besteden aan de problematische drinkwatervoorziening van deze snel groeiende, hooggelegen miljoenenstad. ’s Middags gaan we naar Domboshawa met zijn geologische interessante balancingrocks en granietformaties en pre-historische rotstekeningen. ‘s Avonds krijgen we een inleiding van een Zimbabwaanse expert in de ingewikkelde landkwestie (van de in de koloniale tijd gegroeide zeer ongelijke landverdeling en de niet echt van de grond gekomen landhervormingen na de onafhankelijkheid in 1980 tot aan de gewelddadige landbezettingen na 2000 en de huidige resettlement programma’s). We overnachten wederom in de CrestaLodge op basis van bed &breakfast.

zimbabve-07
zimbabve-08

Domboshave

Maandag 25 april

We gaan per bus van Harare via Marondera naar Rusape (160 km.). Onderweg krijgen we een indruk van het Highveld. In Rusape krijgen we een Zimbabwaanse lunch met sadza (traditionele maisbrij). We bezoeken een typisch Shona-dorp met ronde hutten en krijgen een inkijkje in het wonen en werken op het Afrikaanse platteland. Mr. Jura, een kleinschalige boer die aandacht heeft voor agroforestry, land conservation en community basedtourism, is onze gids. We overnachten in Crocodile Motel Rusape op basis van bed &breakfast.

zimbabve-09
Shona-vrouw bereidt sadza

Dinsdag 26 april

’s Ochtends bezoeken we een resettlement area bij Rusape waar kleine boeren zich na de onafhankelijkheid in 1980 gevestigd hebben op een voormalige commercial farm van een blanke boer die destijds is uitgekocht op basis van het ‘willingseller, willingbuyer’-principe zoals dat in de eerste golf landhervormingen gehanteerd werd. Deze boeren hebben dit land dus al enkele decennia in hun bezit. Daarna rijden we per bus naar MusanganoLodge ten westen van Mutare (80 km.). daar lunchen we. ’s Middags bezoeken we een grootschalige commercial farm die nog steeds in handen is van een blanke boer die er mais en tabak verbouwt. Als we teruggekeerd zijn in de MusanganoLodgevoert een expert van de African University in Mutare ons in in de politicaleconomy van de grensstad Mutare en omgeving (waarin o.a. de schimmige diamantmijnbouw en –handel een belangrijke rol speelt). We overnachten op basis van diner + B&B in de prachtige MusanganoLodge(http://www.musangano.com/) met een schitterend uitzicht op de EasternHighlands.

zimbabve-10

EasternHighlands

Woensdag 27 april

Via de Christmas Pass, van waar we een spectaculair uitzicht hebben op de stad, rijden we naar Mutare, de stad op de grens met Mozambique aan de beroemde Beira-spoorlijn/corridor. Haarlem heeftal jarenlang een stedenband met Mutare en ondersteunt hier projecten, o.a. in townshipSakubva die we zullen bezoeken. Ook zullen we een bezoek brengen aan het project van Grandmother Olive waarin vrouwelijke ex-gedetineerden hoogwaardige poppen voor de export maken. ’s Middags gaan we naar de VumbaMountains ten zuiden van Mutare. Ze behoren tot de EasternHighlands, de bergrug op de grens met Mozambique. De VumbaMountains kenmerken zich door een enorme biodiversiteit (vooral qua planten en vogels); de bergen zijn er vaak in nevelen gehuld. We maken er een wandeling en nemen een kijkje in het Leopard Rock Golf Resort en in Tony’s Coffeeshop. We overnachten wederom in de MusanganoLodge op basis van diner en B&B.

zimbabve-11
zimbabve-12

Vumbamountains

Donderdag  28 april

We reizen per bus van Mutare naar Masvingo (350 km.) door een landschappelijk afwisselend gebied met prachtige vergezichten. Waren we afgelopen dagen in het Highveld en voormalig Europees gebied, nu rijden we ook door het Middleveld en het Lowveld, en de voormalige Tribal Trust Lands of communal lands (een variant op de voormalige Zuid-Afrikaanse thuislanden). We maken tussenstops in kleine Shona-dorpjes en bij de Save River waarop een groot deel van Zuid-Oost-Zimbabwe afwatert. De rivier levert irrigatiewater aan grote suikerplantages, maar kampt ook met verzilting. We brengen een bezoek aan Chisumbanje, een grootschalig irrigatieproject voor de verbouw van suikerriet die verwerkt wordt tot biobrandstof (ethanol). In de Birchenough Bridge wandelen we over de beroemde boogbrug over de Save River en door het gelijknamige plaatsje. We overnachten op basis van diner en B&B in de Lodge at the Ancient City (http://lodgeattheancientcity.com/ ) in Masvingo, in de buurt waarvan de Great Zimbabwe Ruins liggen. De lodge is gebouwd op een granieten ‘kopje’ in de stijl van de Great Zimbabwe Ruins.

zimbabve-11
zimbabve-12

Birchenough Bridge over Save River + Irrigatie Chisumbanje suikerrietplantage

Vrijdag 29 april

We beginnen met een excursie naar de Great Zimbabwe Ruins, de grootste verzameling ruines ten zuiden van de Sahara. Hier zetelden de vorsten van het Koninkrijk Zimbabwe uit de 11e t/m eeuw 15e eeuw. Het was de eerste gecentraliseerde staat ten zuiden van de Sahara en onderhield handelscontacten met staten aan de Indische Oceaan. Waarschijnlijk is het koninkrijk ten onder gegaan aan milieudegradatie (uitputting van bodems in de omgeving waardoor de stad niet meer van voedsel voorzien kon worden). De ruines staan op de Werelderfgoedlijst. Vlakbij de ruines ligt we Lake Mutirikwi(voorheen Lake Kyle). Na het enorme Lake Kariba is dit het grootste stuwmeer van Zimbabwe. Het is rond 1960 voor de irrigatie van grootschalige boerderijen in het Lowveld, vooral suikerplantages. Eromheen is een nationaal park gecreëerd. De geschiedenis van het meer is een interessante case van de europeanisering en re-afrikanisering van het landschap, fascinerend uitgewerkt in het veel geprezen boek ‘RemakingMitirikwi. Landscape, Water and Belonging in Southern Zimbabwe’ (2015) van JoostFontein. We bezoeken in de provincie Masvingo ,verder een ‘jong’ resettlement area waarna de gewelddadige landbezettingen na 2000 Zimbabwaanse boeren land gekregen hebben en een ontwikkelingsproject van Oxfam/Novib of we brengen een bezoek aan de Morgenster Mission, in 1891 opgericht door missionarissen van de Nederlands Hervormde Kerk. Op de missie zijn een groot plattelandsziekenhuis en scholen gevestigd. We overnachten wederom in de Lodge of the Ancient City.

zimbabve-15
zimbabve-16

Great Zimbabwe Ruins

zimbabve-17

Lake Mitirikwi

Zaterdag 30 april

We reizen per bus naar Bulawayo (200 km.) de tweede stad van Zimbabwe en de hoofdstad van Matabeleland. Bulawayo is een multiculturele stad, handels- en industriecentrum en een spoorwegknooppunt. De dag staat in het teken van de bodemschatten van Zimbabwe en de mijnbouw. We zullen ook een mijn bezoeken in de buurt van Zvishavane dat in de buurt van de Great Dyke ligt, een ruim 500 lange en 5-10 kilometer brede geologische structuur die zich als aan lage bergrug van noord naar zuid uitstrekt. Rond de Great Dyke bevinden zich voorkomens van asbest, goud, zilver, chroom, platina en diamant. We overnachten in The Farmhouse Lodge(http://www.graniteridgelodge.net/ )bij GraniteRidgeten zuiden van Bulawayo op basis van diner en B&B.

zimbabve-19

FarmhouseLodge aan de rand van Matopos National Park

Zondag 1 mei

‘s Ochtends bezoeken we het Natural History Museum of Zimbabwe in Bulawayo met veel informatie over de geologische geschiedenis van Zimbabwe en Zuidelijk Afrika. Daarna brengen we een bezoek aan Matobo National park met zijn adembenemende rotsformaties, neushoorns en wandelen we naar World’s View, waar de Britse koloniaal Cecil Rhodes zijn laatste rustplaats sheeft. We overnachten weer in The FarmhouseLodge.

zimbabve-20

World’s View in Matopos met laatste rustplaats Cecil Rhodes

Maandag 2 mei
Per bus reizen we van Bulawayo naar de GandaLodge (225 km.) aan de rand van Hwange National Park, het grootste nationale park van Zimbabwe en half zo groot als België. De dag staat verder in het teken van nationale parken, natuurbescherming en toerisme. We brengen o.a. een bezoek aan het Painted Dog Center dat zich bezighoudt met de bescherming van de bedreigde Afrikaanse wilde hond. Rond de nationale parken en het beheer ervan spelen nogal wat vraagtekens zoals stroperij, (toegestane) jacht en de positie van de lokale bevolking. In 2015 schoot een Amerikaanse tandarts (met permissie) in Hwange National Park een leeuw, wat internationaal veel commotie veroorzaakte en vergiftigden stropers olifanten met arsenicum dat veel gebruikt wordt in de mijnbouw. Hwange herbergt ook een van de grootste populaties olifanten ter wereld (ca. 50.000). Ze zijn eigenlijk een te zware belasting voor het ecosysteem van het park, maar afschieten roept enorme weerstanden op en ivoor mag niet verhandeld worden. We overnachten in de Ganda Lodge(http://ngamophotosafaris.co.zw/ganda) op basis van vol pension. De Ganda Lodge ligt op een privé-terrein aan de rand van Hwange National Park en heeft een eigen uitzichtpunt op een waterpartij waar veel dieren komen drinken.

zimbabve-21
zimbabve-22

Wild in Hwange National park

Dinsdag 3 mei

De game drive van een hele dag in Hwange National Park. Met een gids in een open safariwagen op zoek naar olifanten, giraffen, nijlpaarden, buffels, zebra’s en gnoes, die veel en algemeen voorkomen in het park. Daarnaast lopen er (minder algemeen) leeuwen, neushoorns, luipaarden, wilde honden en hyena’s rond. We overnachten op basis van full board weer in GandaLodge.

zimbabve-23
zimbabve-24

Game drive in Hwange National Park

Woensdag 4 mei

We reizen per bus door een savannelandschap naar Victoria Falls (175 km.). Van veraf zien we ‘thesmokethatthunders’, de nevels die hoog opstijgen uit de kloof waarin het water van de Zambezi zich over een breedte van 1.700 meter zo’n 100 meter naar beneden stort. We bezoeken met een gids de watervallen en het park eromheen waar o.a. een standbeeld van David Livingstone staat, de eerste blanke die de majestueuze watervallen zag en vernoemde naar  majesteit Koningin Victoria. We overnachten in het Cresta Sprayview Hotel (http://www.crestasprayview.com/) in Vic Falls op basis van B&B.

zimbabve-25
zimbabve-26

Victoria Falls (‘the smoke that thunders’)

Donderdag 5 mei

Dag ter vrije besteding. Er zijn tal van mogelijkheden: trips per boot of kano, kajakken, raften, bungee jumpen van de brug tussen Zimbabwe en Zambia, een bezoek aan de Victoria Crocodile Ranch, een game drive in het Zambezi National park…  Om 16.30 uur vliegen we met een binnenlandse vlucht van Air Zimbabwe naar Harare. We overnachten op basis van B&B in de CrestaLodge waar we de eerste twee nachten ook geslapen hebben.

zimbabve-27
zimbabve-28
zimbabve-29

Activiteiten bij Vic Falls

Vrijdag 6 mei

In de ochtend is er nog gelegenheid om wat inkopen te doen in  Harare. Om 13.30 uur vertrekt de vlucht van Ethiopian Airlines. Via Addis Abeba vliegen we terug naar Frankfurt.

Zaterdag 7 mei

Om 06.10 uur komen we aan in Frankfurt. Deelnemers reizen daarna op eigen gelegenheid naar huis.